De Wet op de lijkbezorging: termijnen en regels bij crematie

Na een overlijden moet er veel worden geregeld, en voor een deel ligt dat vast in de wet. De belangrijkste is de Wet op de lijkbezorging: de wet die regelt wat er moet gebeuren met het lichaam van een overledene, of dat nu wordt begraven of gecremeerd. In dit artikel lees je wat de wet regelt voor een crematie.

Een kanttekening vooraf: wetten veranderen, en de Wet op de lijkbezorging is de afgelopen jaren op onderdelen aangepast of in discussie geweest. Controleer de actuele regels bij de gemeente, de uitvaartonderneming of op de website van de Rijksoverheid.

Wat regelt de wet?

De Wet op de lijkbezorging bevat onder meer regels over:

• het vaststellen en aangeven van een overlijden;
• de termijnen waarbinnen begraven of gecremeerd moet worden;
• het verlof (de toestemming) om te begraven of te cremeren;
• de eisen aan begraafplaatsen en crematoria;
• wat er met de as mag gebeuren.

In de praktijk regelt de uitvaartonderneming veel van deze stappen. Toch is het prettig om te weten wat er gebeurt en waarom.

Aangifte en verklaring van overlijden

Na een overlijden stelt een arts de dood vast. Bij een natuurlijke dood geeft de arts een verklaring van overlijden af. Bij een niet-natuurlijke dood, bijvoorbeeld na een ongeval, wordt een gemeentelijke lijkschouwer ingeschakeld.

Het overlijden wordt vervolgens aangegeven bij de gemeente waar iemand is overleden. Daarna kan de gemeente het verlof tot begraven of cremeren afgeven.

Het verlof tot crematie

Voor een crematie is toestemming nodig van de gemeente: het verlof tot crematie. Zonder dat verlof mag een crematorium niet cremeren. Voor crematie zijn de eisen iets strenger dan voor begraven, omdat het lichaam na een crematie niet meer kan worden onderzocht.

De termijnen

De wet stelt grenzen aan hoe snel en hoe laat een crematie mag plaatsvinden:

• Niet te vroeg: er geldt een minimumtermijn tussen overlijden en crematie.
• Niet te laat: er geldt ook een maximumtermijn.

In de praktijk betekent dit dat een uitvaart in Nederland meestal binnen een week na het overlijden plaatsvindt.

Uitzonderingen

Van de termijnen kan in bepaalde gevallen worden afgeweken, met toestemming van de burgemeester of de officier van justitie. Bijvoorbeeld:

• eerder: om religieuze redenen, als een snelle uitvaart gebruikelijk is;
• later: als familie van ver moet komen, of als er een onderzoek naar de doodsoorzaak loopt.

De uitvaartonderneming kan uitstel of een eerdere uitvaart voor je aanvragen.

Regels voor de as

De wet regelt ook wat er na de crematie met de as gebeurt. De belangrijkste punten:

• Wachttermijn: de as blijft na de crematie een bepaalde periode bij het crematorium.
• Bewaartermijn: daarna bewaart het crematorium de as nog een tijd, zodat de nabestaanden een keuze kunnen maken.
• Verstrooien door het crematorium: als er na de bewaartermijn geen keuze is gemaakt, verstrooit het crematorium de as.
• Registratie: het crematorium houdt bij wat er met de as is gebeurd.

Welke bestemmingen er mogelijk zijn, lees je in Wat gebeurt er met de as?.

Eisen aan crematoria

De wet en de bijbehorende regels stellen ook eisen aan crematoria, bijvoorbeeld aan de identificatie van overledenen, aan de registratie en aan de uitstoot van de ovens. Zo wordt elke overledene afzonderlijk gecremeerd en blijft de as altijd herleidbaar. Hoe dat in de praktijk werkt, lees je in Hoe werkt een crematie?. Over uitstoot en filters lees je meer in Crematie en milieu.

Wie mag beslissen?

De wet gaat uit van de wil van de overledene. Heeft iemand vastgelegd dat hij gecremeerd wil worden, dan wordt die wens gevolgd. Is er niets vastgelegd, dan beslissen de nabestaanden, meestal degene die de uitvaart regelt.

Nieuwe vormen van lijkbezorging

Naast begraven en cremeren wordt in Nederland al enige tijd gesproken over nieuwe vormen van lijkbezorging, zoals resomeren (een techniek waarbij het lichaam met water en loog wordt afgebroken). Of en wanneer zulke vormen wettelijk zijn toegestaan, verandert in de loop van de tijd. Check de actuele stand van zaken bij de Rijksoverheid.

Kort samengevat

Onderwerp	Wat de wet regelt
Overlijden	Vaststelling door een arts, aangifte bij de gemeente
Verlof	Toestemming van de gemeente om te cremeren
Termijnen	Een minimum- en maximumtermijn, met uitzonderingen
De as	Wachttermijn, bewaartermijn en registratie
Crematoria	Eisen aan identificatie, registratie en uitstoot

Deze site geeft algemene informatie en geen juridisch advies. Voor je eigen situatie kun je terecht bij de uitvaartonderneming of de gemeente.

Overlijden in het buitenland of overbrenging naar het buitenland

Overlijdt iemand in het buitenland en wil de familie de crematie in Nederland laten plaatsvinden, dan gelden aanvullende regels voor het vervoer van het lichaam over de grens. Andersom geldt dat ook als iemand in Nederland overlijdt en in een ander land wordt begraven of gecremeerd. Er zijn dan internationale documenten nodig, zoals een laissez-passer voor het lichaam. Een uitvaartonderneming met ervaring in internationale overbrenging regelt dit meestal.

Ook voor het meenemen van as naar het buitenland kunnen regels gelden, zowel in Nederland als in het land van bestemming. Vraag het crematorium om de benodigde verklaringen.

Een overzicht van alle onderwerpen over kosten en regels vind je op de pagina Kosten en regels.