Crematie en milieu: uitstoot, filters en duurzame keuzes

Steeds meer mensen willen dat ook hun afscheid past bij hoe ze over het milieu denken. Hoe milieuvriendelijk is crematie eigenlijk? En wat kun je zelf doen? In dit artikel lees je wat er bij een crematie vrijkomt, hoe crematoria daarmee omgaan en welke keuzes je zelf hebt.

Het is een onderwerp met een geschiedenis op dit domein: rond de eeuwwisseling schreef het toenmalige vakportaal op crematoria-online.nl al over crematieovens en filtertechniek. De techniek is sindsdien flink verder ontwikkeld.

Wat komt er vrij bij een crematie?

Bij een crematie wordt energie gebruikt om de oven op temperatuur te brengen en te houden, meestal met aardgas. Daarbij komen rookgassen vrij. Die bevatten onder meer:

• CO₂, door de verbranding van gas, de kist en het lichaam;
• fijnstof;
• kwik, vooral uit oude amalgaamvullingen in tanden;
• andere stoffen, zoals stikstofoxiden en, zonder goede reiniging, dioxinen.

Filters en rookgasreiniging

Nederlandse crematoria zijn verplicht hun uitstoot te beperken. Daarvoor gebruiken ze rookgasreiniging: installaties die de rookgassen afkoelen en filteren voordat ze de schoorsteen verlaten. Daarmee worden fijnstof, kwik en andere schadelijke stoffen grotendeels afgevangen.

De warmte die bij het afkoelen van de rookgassen vrijkomt, wordt bij sommige crematoria hergebruikt, bijvoorbeeld om het eigen gebouw te verwarmen.

Metalen

Na de crematie blijven metalen over, zoals schroeven uit de kist en medische implantaten. Die worden na de crematie van de as gescheiden. Veel crematoria laten deze metalen recyclen. De opbrengst gaat bij een aantal crematoria naar een goed doel.

Cremeren of begraven: wat is beter?

Of crematie of begraven beter is voor het milieu, is niet eenduidig te zeggen. Het hangt af van wat je meerekent:

Aspect	Crematie	Begraven
Energie	Gasverbruik van de oven	Weinig direct energieverbruik
Uitstoot	Rookgassen, deels gefilterd	Afbraakproducten in de bodem
Ruimte	Weinig, afhankelijk van de asbestemming	Een graf voor lange tijd
Materialen	Kist, eventueel urn	Kist, grafmonument, vaak natuursteen
Onderhoud	Beperkt	Onderhoud van graf en begraafplaats

Verschillende onderzoeken komen tot verschillende conclusies, afhankelijk van aannames over bijvoorbeeld de kist, het grafmonument en de duur van een graf. Een vergelijking op andere punten lees je in Crematie of begrafenis.

Wat kun je zelf doen?

Je kunt op verschillende momenten kiezen voor een duurzamer afscheid.

De kist

Kies voor een kist van onbehandeld hout of van karton, zonder lak, metalen grepen of kunststof bekleding. Zulke kisten verbranden schoner. Sommige crematoria stellen eisen aan het materiaal van de kist.

Kleding en wat er in de kist gaat

Kleding van natuurlijke materialen en zo min mogelijk kunststof in de kist zijn beter voor de uitstoot. Vraag het crematorium wat wel en niet mee mag.

Bloemen

Rouwstukken bevatten vaak steekschuim, een kunststof dat niet afbreekt. Kies voor bloemwerk zonder steekschuim, met seizoensbloemen.

Vervoer

Minder rouwauto’s en gezamenlijk vervoer naar het crematorium schelen uitstoot. Dat is een kleine, maar concrete keuze.

De urn en de asbestemming

Voor de as zijn er biologisch afbreekbare urnen, bijvoorbeeld voor in de grond of op het water. Ook verstrooien op een strooiveld of in de natuur kan passen bij een duurzame keuze. Meer daarover lees je in Soorten urnen en As verstrooien.

De koffietafel

Lokaal, seizoensgebonden en vegetarisch eten bij de koffietafel, en geen wegwerpservies: ook dat zijn keuzes die bijdragen.

Nieuwe technieken

Naast crematie en begraven wordt gewerkt aan nieuwe vormen van lijkbezorging die minder energie kosten, zoals resomeren, waarbij het lichaam met water en loog wordt afgebroken. Of en wanneer die in Nederland zijn toegestaan, lees je in De Wet op de lijkbezorging.

Tot slot

Een duurzaam afscheid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Vaak gaat het om eenvoudige keuzes die ook nog eens passen bij een ingetogen, persoonlijke uitvaart. Bespreek je wensen met de uitvaartbegeleider en het crematorium.

Wat crematoria zelf doen

Naast filters nemen crematoria vaak andere maatregelen om hun impact te beperken. Denk aan zuinigere ovens, het afstemmen van de planning zodat een oven niet steeds opnieuw hoeft op te warmen, en het gebruik van groene stroom voor gebouw en techniek. Sommige crematoria publiceren gegevens over hun energieverbruik en uitstoot.

Wil je weten hoe een bepaald crematorium hiermee omgaat, vraag het dan gewoon. Een crematorium dat serieus met milieu bezig is, kan daar meestal goed over vertellen.

Waar je op let bij het kiezen van een crematorium

Duurzaamheid is zelden de enige reden om voor een crematorium te kiezen. Afstand, sfeer en beschikbaarheid spelen meestal een grotere rol. Toch kun je, als je de keuze hebt, een paar vragen stellen:

• Welke rookgasreiniging gebruikt het crematorium?
• Wordt de restwarmte hergebruikt?
• Welke eisen stelt het crematorium aan kisten en materialen?
• Wat gebeurt er met de metalen na de crematie?
• Is er een strooiveld of natuurlijke omgeving voor de as?

Een overzicht van alle onderwerpen over kosten en regels vind je op de pagina Kosten en regels. Hoe een crematie in zijn geheel verloopt, lees je in Hoe werkt een crematie?.